Mujë Krasniqi – Kapuçi: nata kur ra kolona e Pashtrikut

Mjekët i kishin thënë se këmba duhej prerë. Ai zgjodhi ta priste kolonën me armë nëpër dëborën e Pashtrikut.

Natën e 13 dhjetorit 1998, nga Cahani i Hasit u nis drejt kufirit një kolonë prej rreth njëqind e dyzet e një luftëtarësh të UÇK-së. Bartnin armë e municion për frontin brenda Kosovës. Në krye të tyre ecte një burrë tridhjetë e një vjeç nga Çabiqi i Klinës, i plagosur tri herë brenda një viti. Deri në agim, dyzet e një prej tyre nuk do të ishin më gjallë.

Mujë Krasniqi njihej si komandant Kapuçi — nofkë që i kishte mbetur nga mjekra dhe kapela që mbante gjithmonë. Ishte një nga figurat e para të UÇK-së, dhe emrin e tij sot e mban Brigada 113 e Zonës Operative të Drenicës.

Njëmbëdhjetë fëmijë në një shtëpi

Lindi më 6 qershor 1967 në Çabiq të Klinës, në familjen e Halilit dhe Shehides. Ishin njëmbëdhjetë fëmijë, gjashtë prej tyre djem. Katër vëllezër do të bëheshin ushtarë të UÇK-së dhe dy prej tyre dëshmorë: Muja dhe Aliu, tetë vjet më i ri, i lindur më 13 maj 1975.

Shkollën fillore e kreu në Ujëmirë, të mesmen në “Luigj Gurakuqi” të Klinës, në paralelet e ndara në Kijevë. Aty, ende nxënës, hyri në lëvizjen ilegale bashkë me Beqir Gashin — rapsod, dhe njeriu që do të binte krah tij në të njëjtën natë. Ishte kushëri i Rexhep Selimit.

Më 28 nëntor 1997, kur UÇK-ja doli për herë të parë publikisht në Llaushë, Muja ishte në ballë.

Tri plagë në një vit

Viti 1998 e gjeti në luftë pa pushim. Më 5 mars luftoi në Burojë e në Vojnik. Në prill u plagos rëndë për të dytën herë dhe u trajtua në spitalin ushtarak të Likocit, ku mjeku Fadil Beka e mbajti në këmbë deri te ndërhyrja kirurgjikale.

Më 3 korrik ishte në betejën e Dollcit. Më 25 korrik drejtoi vetë një pritë te Gryka e Kullës. Tri ditë më vonë, te Fusha e Madhe mes Siqevës e Dushit, u plagos në këmbë për të tretën herë; e nxori nga fusha bashkëluftëtari Izet Milazimaj. Më 2 gusht, kur forcat serbe sulmuan Çabiqin, u tërhoq në male. Më 22 shtator, gjatë ofensivës kundër Drenicës Qendrore, drejtoi rezistencën bashkë me Rexhep Selimin, Sami Lushtakun dhe Sylejman Selimin.

Në vjeshtë, disa mjekë rekomanduan amputimin e këmbës. Pikërisht për këtë e dërguan në Shqipëri — të shërohej, dhe njëkohësisht të merrej me organizimin e furnizimit me armë.

Korridori që dihej

Shtegu nëpër Pashtrik nuk ishte sekret. Njëmbëdhjetë ditë para se të nisej kolona e Mujës, më 3 dhjetor, tetë luftëtarë ishin vrarë afër të njëjtit vend. Ushtria jugosllave e dinte se nga kalonin armët.

Kolona u nis gjithsesi, më 13 dhjetor.

Likenet e Hasit

Kolona hasi në një post roje. Një luftëtar u vra menjëherë dhe grupi nisi të tërhiqej. Gjatë kthimit ra në pritë.

Vesel Aruçi, që ishte në radhët e para, dëshmon se prita goditi mesin e kolonës për të krijuar hutim dhe se zjarri erdhi nga tri anë. E njëjta breshëri përshkoi Mujën, Beqir Gashin, vëllain Ali dhe Rifat Mëziun. Luftimet zgjatën rreth pesë orë, deri në agim. Disa luftëtarë mbetën në dëborë dhe ngrinë. Nëntë u zunë robër, shumica të plagosur.

Vëzhguesit e Misionit Verifikues të OSBE-së u lejuan të shihnin vendin. Ata regjistruan 31 trupa me uniforma dhe emblema të UÇK-së, mes tyre një grua. Pas ndërmjetësimit të Kryqit të Kuq Ndërkombëtar u dorëzuan 33 trupa. Varrimi u bë më 21 dhjetor 1998 në Polac të Drenicës, me nderime ushtarake, para disa mijëra vetave.

Dyzet e një emra

Lista zyrtare e dëshmorëve të asaj nate numëron dyzet e një emra. Raportimet ndërkombëtare të kohës flisnin për tridhjetë e gjashtë të vrarë — shifra e numëruar në terren atë mëngjes. Dallimi shpjegohet me trupa të gjetur më vonë dhe me të plagosur që nuk mbijetuan; lista me emra dhe komuna mbetet dokumenti më i plotë.

Ajo listë tregon çfarë ishte kjo kolonë. Tre vëllezër Olluri nga Lipjani ranë në të njëjtën ditë. Dy vëllezër Mëziu nga Skënderaj. Luljeta Shala nga Drenasi ishte gruaja e vetme mes të rënëve. Më i riu ishte shtatëmbëdhjetë vjeç, më i vjetri dyzet e nëntë. Gjithsej trembëdhjetë komuna të Kosovës — nga Klina te Hani i Elezit.

• Mujë Halil Krasniqi — Klinë
• Ali Halil Krasniqi — Klinë
• Bashkim Azem Krasniqi — Klinë
• Gani Hasan Zogaj — Klinë
• Ilir Hazir Asllani — Skënderaj
• Rifat Fazli Mëziu — Skënderaj
• Agim Halil Mëziu — Skënderaj
• Xhevat Shaban Thaçi — Drenas
• Muhamet Aziz Dervishi — Drenas
• Sylejman Zeçir Elshani — Drenas
• Faton Nazif Xhylani — Drenas
• Gani Halit Elshani — Drenas
• Luljeta Jahir Shala — Drenas
• Agron Mahmut Mehmeti — Drenas
• Mentor Ramadan Ibriqi — Drenas
• Kadri Haki Demaj — Shtime
• Fadil Bajrush Rashiti — Shtime
• Afrim Islam Musliu — Shtime
• Selim Shaip Selimi — Shtime
• Arben Rexhep Hyseni — Shtime
• Hafir Imri Bajrami — Shtime
• Xheladin Hamdi Xheladini — Shtime
• Ramadan Deli Elshani — Shtime
• Naser Shefki Kelmendi — Shtime
• Isa Xhemshir Olluri — Lipjan
• Enver Zymer Olluri — Lipjan
• Qamil Hysen Olluri — Lipjan
• Beqir Sefë Gashi — Malishevë
• Hazir Nezir Kryeziu — Malishevë
• Kadri Jahir Gashi — Malishevë
• Maliq Hamëz Karaqica — Malishevë
• Astrit Gafurr Bytyqi — Ferizaj
• Hysni Shaip Kajtazi — Ferizaj
• Bekim Qamil Bytyqi — Rahovec
• Isaj Muharrem Morina — Rahovec
• Mevlan Tefik Hoxha — Prizren
• Qenë Avdyl Qenaj — Prizren
• Besim Sylejman Qarri — Suharekë
• Hysen Kadri Bujupi — Istog
• Veli Beqir Ballazhi — Hani i Elezit
• Avni Bislim Kutllovci — Vushtrri

Armët që bartnin vinin nga Shqipëria, dhe jo vetëm armët: krah UÇK-së luftuan edhe vullnetarë nga ana tjetër e kufirit. Atë histori e kemi te Vullnetarët nga Shqipëria në UÇK — për anëtarët Arbër e lart.

Nëntë robër dhe një këmbim

Të zënët rob ishin Enver, Xhavit dhe Ismet Krasniqi, Azem Suma, Blerim Spahiu, Nazmi, Samed e Sherif Ballazhi dhe Merita Ramadani. Enver Krasniqi, i plagosur rëndë, dëshmon se u mbajt një ditë e një natë mes trupave të të vrarëve. Më 16 dhjetor u transportuan me helikopter; në Prizren OSBE ua mori emrat dhe i fotografoi, por i la në duart e forcave serbe. Përfunduan para Gjykatës Ushtarake të Armatës së Tretë në Nish, ku Enver Krasniqi u dënua me dhjetë vjet burg.

Më 8 janar 1999 UÇK-ja zuri rob tetë ushtarakë jugosllavë në Bare të Shalës. Vëzhguesit e OSBE-së i vizituan dhe konstatuan se trajtoheshin sipas konventave ndërkombëtare; komandanti i zonës Rrahman Rama u mundësoi biseda telefonike me familjet, në praninë e gazetarëve të huaj.

Bisedimet u mbyllën më 13 janar 1999 në Likoc. Nga UÇK-ja morën pjesë Jakup Krasniqi, Sokol Bashota, Ramë Buja dhe Shaban Shala; nga pala ndërkombëtare ambasadori amerikan Christopher Hill, Wolfgang Petritsch i Bashkimit Evropian dhe William Walker i OSBE-së, me rol vendimtar të Shaun Byrnes të KDOM-it amerikan. Ushtarakët jugosllavë u liruan po atë ditë. Nëntë luftëtarët e UÇK-së dolën nga burgu ushtarak i Nishit mbrëmjen e 23 janarit.

Ishte një nga rastet e para kur UÇK-ja negocioi drejtpërdrejt me diplomatë perëndimorë, dhe marrëveshja u trajtua si akt ndërkombëtar.

Për burimet

Rrjedha e pritës në këtë tekst mbështetet te dëshmitë e të mbijetuarve dhe te regjistrimet e Misionit Verifikues të OSBE-së. Aty ku numrat nuk pajtohen, të dyja shifrat janë dhënë hapur. Pretendimet që nuk mbahen nga burime — fjalë të fundit që i atribuohen komandantit, ose akuza për tradhti — janë lënë jashtë me vetëdije.

Brigada 113 e Zonës Operative të Drenicës mori emrin “Mujë Krasniqi”. Ai u nderua pas vdekjes me titullin Hero i Kosovës. Nga kolona që u nis atë natë për të sjellë armë, mbetën dyzet e një emra — dhe një brigadë që i mbajti përpara.