Kryengritësi nga Gjirokastra që vrau Shefqet Turgut Pashën më 1908, udhëhoqi çetat në kryengritjet e 1910-1912 dhe ra në Fushë-Arrëz më 1915.
Çerçiz Topulli është një nga emrat më të ndritur të historisë shqiptare. Ai mishëron figurën e luftëtarit të pakompromis, patriotit të flaktë dhe udhëheqësit popullor që i kushtoi jetën atdheut. Nga rrugët e Gjirokastrës e deri në majat e maleve shqiptare, Çerçizi luftoi pa u lodhur për lirinë dhe bashkimin kombëtar. Ky blog synon të sjellë një pasqyrë të plotë të jetës, veprës dhe sakrificave të tij.
Fëmijëria dhe formimi
Çerçiz Topulli lindi në vitin 1880 në Gjirokastër, një qytet me tradita të thella patriotike dhe kulturore. Familja Topulli ishte një familje e njohur për atdhedashurinë dhe kontributin e saj në lëvizjen kombëtare. Vëllai i tij, Bajo Topulli, ishte gjithashtu një figurë kyçe e Rilindjes Shqiptare. Çerçizi mori arsim fillestar në qytetin e lindjes dhe që në moshë të re u ndikua nga idetë patriotike që qarkullonin në Shqipërinë e Jugut.
Hapat e para në lëvizjen kombëtare
Fillimi i shekullit XX ishte një periudhë vendimtare për historinë shqiptare. Në këtë kohë, shqiptarët në mänyrë të organizuar filluan që të ngrinin zërimin për të drejtat e tyre nacionale, gjuhën shqipe dhe autonominë. Në këtë klimë, Çerçiz Topulli formoi një nga çetat e para patriotike në Gjirokastër. Ai u bë pjesë e organizimeve të fshehta që promovonin alfabetin shqip dhe shkollat kombëtare, të cilat përballeshin me ndalim dhe shtypje nga autoritetet osmane.
Vrasja e Shefqet Turgut Pashës dhe ndjekja nga Perandoria Osman
Një nga ngjarjet më të njohura në jetën e Çerçiz Topullit ishte vrasja e komandantit osman Shefqet Turgut Pasha në Shkodër, më 15 mars 1908. Ky akt u krye në shenjë proteste kundër represionit osman ndaj shqiptarëve dhe u pa si një mesazh i qartë që kombi shqiptar nuk do të nënshtrohej. Pas atentatit, Çerçizi dhe bashkëluftëtarët e tij u ndoqën egër nga ushtria osmane. Ai u fsheh dhe mbijetoi për muaj me radhë në male, duke u kthyer në simbol të qëndresës shqiptare.
Kryengritjet e viteve 1910, 1911 dhe 1912
Çerçiz Topulli ishte pjesë aktive e kryengritjeve të mëdha shqiptare që ndodhën në prag të Pavarësisë së Shqipërës. Ai udhëhoqi çeta shqiptare në Kosovë, Malësi të Madhe dhe në Shqipërinë e Jugut, duke bashkëpunuar me patriotë si Hasan Prishtina, Isa Boletini, Idriz Seferi dhe Bajram Curri. Këto lëvizje luajtën një rol kyç në dëbësimin e ndikimit osman dhe krijimin e terrenit për shpalljen e Pavarësisë.
Roli pas shpalljes së Pavarësisë (1912)
Pas shpalljes së Pavarësisë së Shqipërës më 28 Nëntor 1912, vendi u përball me sfida të shumta: pushtime nga ushtritë serbe, greke e malazeze, mungesë të njohjes nderkombëtare, dhe mospajtime të brendshme. Çerçizi nuk ndali veprimtarinë e tij. Ai vazhdoi të luftonte për mbrojtjen e trojeve shqiptare, veçanërish kundër ushtrive serbe dhe greke që përpiqeshin të aneksonin territore shqiptare.
Në kryengritjet e viteve 1910-1912 Çerçizi luftoi krah Isa Boletinit. Historia e Boletinit tregon anën tjetër të së njëjtës luftë, nga Kosova.Atë histori e kemi te Isa Boletini, 1864-1916 — për anëtarët Arbër e lart.
Vrasja dhe rënia heroike
Më 15 korrik 1915, Çerçiz Topulli ra në një pritë të organizuar në afërsi të Shkodrës, gjatë një operacioni për mbrojtjen e kufirit verior nga forcat serbe. Ai u godit pabesisht, por as vdekja nuk ia zbeh lavdinë. Vdekja e tij u vajtua në të gjitha viset shqiptare dhe u përjetësua si një nga humbjet më të mëdha të kombit.
Nderimi dhe trashëgimia
Çerçiz Topulli u kthye në një figurë legjendare të kombit. Në Gjirokastër ndodhet një monument i tij me armë në dorë, simbol i luftës dhe vendosmërës. Sheshi kryesor i qytetit mban emrin e tij. Shkolla, rrugë dhe institucione në mbarë Shqipërinë dhe Kosovën i janë kushtuar figurës së tij. Ai përmendet në libra historie, këngë popullore dhe poezi.
Një figurë që frymëzon brezat
Çerçiz Topulli nuk ishte thjesht një luftëtar me pushkë në dorë. Ai ishte një udhëheqës, strateg, organizator dhe mbi të gjitha, një idealist që besoi deri në fund në lirinë e kombit shqiptar. Sakrifica e tij na kujton se pavarësia nuk është dhuratë, por një arritje që lyp gjak, mund dhe përkushtim. Brezat e sotëm duhet ta kujtojnë, nderojnë dhe të frymzohen nga figura si Çerçiz Topulli, që jetoi dhe vdiq për Shqipërinë.
Bëhu pjesë e komunitetit tonë historik, merr njoftime për çdo artikull të ri.
Qëndroni me ne, na ndiqni në rrjetet sociale!
